Słońce i wyższa temperatura na Podhalu mogą być mylące. W wyższych partiach Tatr wciąż zalega śnieg, miejscami występują oblodzenia, a TOPR utrzymuje pierwszy stopień zagrożenia lawinowego. Dla turysty oznacza to jedno: pod koniec września wejście wysoko w góry trzeba planować już częściowo jak wycieczkę zimową, a nie zwykły jesienny spacer, informuje sportowynews.pl.
Największym problemem nie musi być dziś świeży opad. Groźniejsze mogą okazać się twardy śnieg, lód w zacienionych miejscach oraz mokry śnieg tracący stabilność wraz ze wzrostem temperatury.
Jakie warunki są dziś w Tatrach?
Według ostatniego komunikatu turystycznego Tatrzańskiego Parku Narodowego warunki w wyższych partiach Tatr pozostają trudne. Powyżej około 1700 m n.p.m. zalega śnieg i występują oblodzenia. Szczególnie ślisko jest w pobliżu cieków wodnych, między innymi w rejonie Siklawy.
Niżej sytuacja wygląda inaczej, ale również nie wszędzie komfortowo. Na niżej położonych szlakach po ostatnich opadach pozostają mokre i błotniste odcinki. Szczegółowy komunikat TPN z końca tygodnia można znaleźć również w serwisie Portal Tatrzański.
| Wysokość / teren | Na co trzeba uważać | Co to oznacza dla turysty |
|---|---|---|
| Niższe partie Tatr | Mokre kamienie, błoto, śliskie korzenie | Potrzebne są buty z dobrą podeszwą; łatwo o poślizg nawet na prostym szlaku |
| Powyżej ok. 1700 m | Śnieg i oblodzenia | Warunki miejscami przypominają już zimowe |
| Powyżej 1900 m | Dodatkowo obowiązuje 1. stopień zagrożenia lawinowego | Trzeba oceniać nie tylko szlak, ale również nachylenie i ekspozycję terenu |
| Strome i zacienione odcinki | Twardy śnieg lub lód | Poślizgnięcie może skończyć się długim, niekontrolowanym upadkiem |
Pierwszy stopień zagrożenia lawinowego nie oznacza „bezpiecznie”
Aktualny komunikat lawinowy TOPR został ogłoszony 27 września o godz. 18:30 i obowiązuje do 28 września do godz. 20:00. Zagrożenie określono jako niskie, czyli pierwszy stopień w pięciostopniowej skali. W aktualnej ocenie dotyczy ono terenu powyżej około 1900 m n.p.m.
„Na ogół dogodne warunki. Należy zachować szczególną ostrożność na stokach bardzo stromych lub ekstremalnych” – informuje TOPR.
To rozróżnienie jest ważne. Pierwszy stopień nie oznacza, że lawina jest niemożliwa. Pokrywa śnieżna jest na ogół dobrze związana, ale problemy mogą pojawiać się lokalnie – przede wszystkim tam, gdzie śniegu odłożyło się więcej oraz w bardzo stromym terenie.
TOPR zwraca dodatkowo uwagę na wpływ ocieplenia. Wraz ze wzrostem temperatury możliwe są małe lawiny z mokrego śniegu, zwłaszcza w ekstremalnie stromym terenie o podłożu trawiastym lub skalnym.
W praktyce „lawinowa jedynka” jest informacją o niewielkim zagrożeniu w skali całych Tatr, a nie gwarancją bezpieczeństwa w każdym konkretnym żlebie czy na każdym stromym zboczu.
Dlaczego śnieg nie zniknął mimo ocieplenia?
Śnieg pojawił się w Tatrach podczas silnego ochłodzenia na początku ostatniego tygodnia września. IMGW prognozował wtedy opady śniegu w Tatrach, miejscami z przyrostem pokrywy sięgającym około 10 cm w ciągu doby.
Teraz sytuacja się odwróciła: zrobiło się znacznie cieplej. Nie oznacza to jednak, że cały śnieg w wysokich partiach gór znika równomiernie. Duże znaczenie mają:
- wysokość – im wyżej, tym wolniejsze topnienie pokrywy;
- wystawa stoku – zacienione miejsca mogą długo utrzymywać śnieg i lód;
- nocne wychłodzenie – mokry śnieg i woda mogą ponownie zamarzać;
- ukształtowanie terenu – w zagłębieniach, żlebach i za przeszkodami może zalegać więcej śniegu;
- pora dnia – rano nawierzchnia może być twarda i oblodzona, a po południu śnieg staje się bardziej mokry i miękki.
Dlatego widok zielonych dolin i słonecznego Zakopanego nie mówi wiele o tym, co czeka turystę kilkaset metrów wyżej.
Najtrudniejsze mogą być nie zaspy, lecz oblodzone fragmenty
W późnojesiennych czy wczesnozimowych warunkach uwagę często przyciąga grubość śniegu. Tymczasem dla pieszego turysty równie niebezpieczna jest cienka, twarda warstwa lodu.
Na płaskim odcinku poślizgnięcie zwykle kończy się upadkiem. Na stromym zboczu albo w terenie eksponowanym może mieć zupełnie inne konsekwencje. TPN w komunikatach dotyczących bezpieczeństwa przypomina wprost, że poślizgnięcie w stromym terenie może prowadzić do niebezpiecznego upadku.
Dotyczy to szczególnie osób, które planują wyjście na wysokie, skaliste szlaki tylko dlatego, że prognoza dla Zakopanego wygląda dobrze.
Raczki, raki czy zwykłe buty? Tu nie ma jednej odpowiedzi
Sprzęt trzeba dopasować do konkretnej trasy i warunków, a nie do daty w kalendarzu.
- Na mokrych i błotnistych szlakach w niższych partiach podstawą są solidne buty trekkingowe z dobrą podeszwą.
- Na łatwiejszych ścieżkach z niewielkimi oblodzeniami raczki turystyczne mogą poprawić przyczepność.
- W stromym, zaśnieżonym lub zalodzonym terenie wysokogórskim lekkie raczki nie zastępują raków, czekana ani umiejętności posługiwania się sprzętem zimowym.
Sam fakt posiadania raków czy czekana nie sprawia również, że trudna trasa staje się bezpieczna. Jeżeli ktoś nie ma doświadczenia w poruszaniu się po twardym śniegu i lodzie, rozsądniejszą decyzją może być zmiana celu na niżej położony szlak.
Dobra pogoda może zwiększać jeden z problemów
Słoneczny i cieplejszy dzień zwykle kojarzy się z poprawą warunków. W przypadku świeżej lub jeszcze niewytopionej pokrywy śnieżnej sytuacja jest bardziej złożona.
Poranne oblodzenie może stopniowo ustępować, ale wraz z nagrzewaniem stoku śnieg staje się cięższy i bardziej mokry. Właśnie dlatego TOPR w aktualnym komunikacie zwraca uwagę na możliwość wystąpienia niewielkich lawin mokrego śniegu w najbardziej stromym terenie.
Innymi słowy: rano problemem może być twardy, śliski śnieg, a kilka godzin później – jego rozmiękanie.
Co sprawdzić przed wyjściem 28 września?
Przed wyjazdem w Tatry warto poświęcić kilka minut nie tylko na sprawdzenie zwykłej prognozy pogody. Znacznie ważniejsze są informacje dotyczące konkretnego terenu.
- Sprawdź aktualny komunikat TPN i ewentualne zamknięcia lub utrudnienia.
- Jeżeli planujesz wysokie partie gór, przeczytaj cały komunikat lawinowy TOPR, a nie tylko numer stopnia.
- Sprawdź prognozę dla wysokości, na którą zamierzasz wejść – temperatura w Zakopanem nie opisuje warunków na grani.
- Dopasuj trasę do doświadczenia na śniegu i lodzie.
- Weź pod uwagę możliwość odwrotu. Jeżeli warunki okażą się gorsze niż oczekiwane, zmiana planu nie jest porażką.
Czy warto dziś iść wysoko w Tatry?
Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich tras. W niższych partiach problemem są przede wszystkim mokre i śliskie fragmenty, natomiast powyżej około 1700 m trzeba liczyć się ze śniegiem i oblodzeniami. Od 1900 m dochodzi aktualnie również niski stopień zagrożenia lawinowego.
Dla doświadczonej osoby odpowiednio wyposażonej część tras może być możliwa do przejścia. Dla turysty przygotowanego wyłącznie na suche, jesienne warunki ta sama trasa może być już zdecydowanie zbyt wymagająca.
Najważniejsza informacja na dziś nie brzmi „w Tatrach jest pierwszy stopień lawinowy”, lecz: warunki bardzo mocno zmieniają się wraz z wysokością.
Aktualny komunikat TOPR obowiązuje tylko do godz. 20:00 w poniedziałek 28 września. Osoby planujące wyjście we wtorek 29 września powinny przed wyruszeniem sprawdzić nowy biuletyn, ponieważ wysokość graniczna, stopień zagrożenia i opis problemów lawinowych mogą się zmienić.
Przy okazji warto też sprawdzić, czym różni się czas netto od brutto w biegu i dlaczego zegar na mecie może pokazać inny wynik.
